เปลี่ยนภาษา :
   หน้าหลัก ผลงานการตีพิมพ์เผยแพร่

ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์พฤติกรรมการดูแลตนเอง ของผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูง ในอำเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย

An Investigation of Factors Relationship with Self-Care Behaviors in Elderly Patients with Hypertension in Doi-Louang District, Chiang-Rai Province

ภัทรพล มากมี

พิษณุรักษ์ กันทวี

วิภพ สุทธนะ

ธนูศิลป์ สลีอ่อน

บทคัดย่อ

ความดันโลหิตสูงในกลุ่มผู้สูงอายุกำลังเป็นปัญหาสุขภาพหลักในระดับประเทศและชุมชน การส่งเสริมเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเอง จึงเป็นเป้าหมายหลักของการส่งเสริมสุขภาพ ในการป้องกันภาวะแทรกซ้อน การศึกษาแบบภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์นี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาพฤติกรรมการดูแลตนเอง ของผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นความดันโลหิตสูง และสืบค้นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเอง โดยใช้แนวคิด Precede Proceed Model ในกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นความดันโลหิตสูง ในเขตอำเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย เก็บข้อมูลช่วงเดือนมกราคม - กันยายน 2561 จำนวน 757 คน วิธีการการคัดเลือกตัวอย่างโดยใช้แบบหลายขั้นตอน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ใช้สหสัมพันธ์ สเปียร์แมน

ผลการศึกษาพบว่า ผู้เข้าร่วมการวิจัย มีอายุเฉลี่ย 69 ปี เป็นเพศหญิง ร้อยละ 57.6 มีญาติสายตรงที่ป่วยเป็นความดันโลหิตสูงร้อยละ 59.8 ส่วนใหญ่มีระดับดัชนีมวลกายในระดับเกินน้ำหนักเกินร้อยละ 46.1และร้อยละ 47.2 ป่วยเป็นโรคเรื้อรังอื่น ๆ ร่วมด้วย ปัจจัยนำด้านการรับรู้ความเสี่ยงอยู่ในระดับต่ำถึงปานกลางร้อยละ 69.3 ปัจจัยเสริมด้านแรงสนับสนุนทางสังคม ส่วนใหญ่อยู่ในระดับต่ำ ร้อยละ 40.8 และปัจจัยเอื้อด้านการเข้าถึงบริการ ส่วนใหญ่อยู่ในระดับสูง ร้อยละ 44.4 ปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อและปัจจัยเสริมมีความสัมพันธ์กันเชิงบวก โดยเฉพาะปัจจัยเอื้อและปัจจัยเสริมมีขนาดความสัมพันธ์กันสูงสุด (r=0.266) พฤติกรรมการบริโภคอาหารและพฤติกรรมการออกกำลังกายแบบยืดเหยียด มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อและปัจจัยเสริมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ <0.05 พบว่าผู้ที่สูบบุหรี่ มีความสัมพันธ์เชิงลบกับพฤติกรรมการบริโภคอาหาร (r=-0.102) การใช้ยา (r=-0.078)  และการจัดการความเครียด (r=-0.159) และพบว่าผู้ที่ดื่มสุรา มีปัจจัยเชิงบวกกับการสูบบุหรี่ (r=0.109) การออกกำลังกายแบบยืดเหยียด(r=0.079)และการเคลื่อนไหวออกแรง (r=0.147) และมีความสัมพันธ์เชิงลบกับพฤติกรรมการบริโภคอาหาร (r =-0.104) โดยปัจจัยส่วนบุคคลด้านอายุมีความสัมพันธ์กับปัจจัยอื่น ๆ มากที่สุด ดังนั้นการสร้างโปรแกรมสุขศึกษาและส่งเสริมสุขภาพ กิจกรรมที่ออกแบบ ควรคำนึงถึงปัจจัยนำการรับรู้ความเสี่ยง ปัจจัยเสริมได้แก่แรงสนับสนุนทางสังคม และปัจจัยเอื้อ ได้แก่การเข้าถึงบริการ และคำนึงถึงความแตกต่างกันของสถานะสุขภาพส่วนบุคคล ขั้นตอนและวิธีการส่งเสริมสุขภาพ ตามความเหมาะสมเช่น กลุ่มอายุของผู้สูงอายุ

คำสำคัญ: พฤติกรรมการดูแลตนเอง, ความดันโลหิตสูง, ผู้สูงอายุ, แบบจำลองการวางแผนส่งเสริมสุขภาพ

ABSTRACT

Hypertension in elderly patients has been the major health problem in both country level and community level. The objectives of this cross-sectional analytical study were to ascertain self-care behavior and to examine factors correlation to the self-care behavior in hypertension elderly patients with hypertension based on the Precede Proceed Model in Chiang-Rai Province, Thailand in January – September 2018. Data was collected from 757 by multi-stage sampling and questionnaires were developed based on a precede framework. Spearman Rank correlation statistic was used to examine the correlation.

The results showed that the mean age of 757 participants was 69 years, 57.6 % were female, 59.8% reported a family history of hypertension, 46.1 % had overweight or higher level, and 47.2% had comorbidity. Most of them had low to moderate level of perceived risk (69.3%), 40.8% had low-level social support and 70.5 % were high accessibility to medication. Predisposing, reinforcing, and enabling factors were positive relationship, especially between reinforcing and enabling were higher correlation (r = 0.266). Food nutrition and stretching exercise were positive correlation to predisposing, reinforcing, and enabling factors by statistically significant level at < 0.05. Current smoking had negative relationship with food nutrition (r=-0.102), medication(r=-0.078) and stress management behaviors(r=-0.159). Current dinking had positive relationship with current smoking(r=0.109), stretching(r=0.079), and movement of exercise(r=0.147), and had negative relationship with food nutrition behaviors (r = - 0.104). Age was highly associated with other factors. We recommend to create the new education or health promoting programs by concerning predisposing, enabling, and reinforcing factors, and personal factors such as age groups.

Keywords: Self-care behaviors, Hypertension, Elderly, Precede-proceed model

Source : Link to full Paper

เมื่อวันที่ : 1 มิถุนายน 2563
    

ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่าน :


ข้อมูลสมาชิก
ชื่อผู้ใช้ : * เฉพาะ a-z , 0-9
รหัสผ่าน : *
ยืนยันรหัสผ่าน : *


ข้อมูลส่วนตัว
บัตรประจำตัวประชาชน : * เฉพาะตัวเลขเท่านั้น
สถานะ :
คำนำหน้าชื่อ :
ชื่อ :
นามสกุล :
วันเดือนปีเกิด : * เลือกวันเดือนปีเกิด
ที่อยู่ :
E-mail : *
รูปภาพประจำตัว :


ข้อมูลสมาชิก
ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่านเก่า :
รหัสผ่านใหม่ :
ยืนยันรหัสผ่าน :


ข้อมูลส่วนตัว
บัตรประจำตัวประชาชน :
สถานะ :
คำนำหน้าชื่อ :
ชื่อ :
นามสกุล :
วันเดือนปีเกิด :
ที่อยู่ :
E-mail :
รูปภาพประจำตัว :