เปลี่ยนภาษา :
   หน้าหลัก ผลงานวิชาการ

การพัฒนาพลังงานอย่างยั่งยืนในประเทศไทย

 

          พลังงานเป็นสิ่งสำคัญและจำเป็นต่อการดำรงชีวิตเป็นอย่างมาก โลกของเราขับเคลื่อนไปได้ด้วยพลังงาน โดยมีการใช้พลังงานหลากหลายประเภทด้วยกัน แต่พลังงานบางอย่างก็มีอยู่อย่างจำกัด ดังนั้นจึงต้องมีการค้นหาและใช้พลังงานทดแทน ซึ่งหลายคนอาจจะยังไม่เข้าใจว่า พลังงานทดแทนคืออะไร และมีอะไรบ้าง….?

พลังงานทดแทน คือ อะไร

          พลังงานทดแทน หรือ พลังงานทางเลือก คือ พลังงานที่กำลังจะถูกนำมาใช้ทดแทนพลังงานแบบเดิมหรือเป็นพลังงานที่เป็นทางเลือกใหม่นอกเหนือจากที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน เนื่องจากพลังงานที่ใช้อยู่ในปัจจุบันกำลังจะหมดไปในอนาคตอันใกล้นี้หรือมีมลพิษต่อสิ่งแวดล้อมมากจนเกินไป และนำมาซึ่งภาวะปัญหาโลกร้อน พลังงานที่ใช้ในปัจจุบันส่วนใหญ่เป็นพลังงานที่ได้จากฟอสซิล เช่น ถ่านหิน ปิโตรเลียม และ แก๊สธรรมชาติ ซึ่งปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ปริมาณมหาศาล และ มีมลพิษค่อนข้างสูง ตัวอย่างของพลังงานทดแทนหรือ พลังงานทางเลือกที่สำคัญ เช่น พลังงานลม พลังงานน้ำ พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานน้ำขึ้นน้ำลง พลังงานความร้อนจากใต้พิภพ เชื้อเพลิงชีวภาพ และพลังงานชีวมวล ซึ่งอาจเรียกได้ว่าเป็น พลังงานหมุนเวียน (Renewal Energy) คือ พลังงานที่มีให้ใช้ได้ตลอดเวลาไม่หมดหรือสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้หรือสามารถที่จะสร้างขึ้นมาใช้ใหม่ในเวลาที่ไม่นาน

          สำหรับการขับเคลื่อนประเทศเพื่อความมั่นคงด้านพลังงาน (energy security) เป็นหนึ่งในเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) นั้นจำเป็นต้องอาศัยงานวิจัยเป็นพื้นฐานซึ่งรูปแบบของงานวิจัยนั้นจะต้องเหมาะสมกับชุมชนที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ โดยนำองค์ความรู้ที่ได้ไปถ่ายทอดสู่ชุมชน เพื่อพัฒนาท้องถิ่นให้สามารถพึ่งพาตนเองได้และนำไปสู่การแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน

ยกตัวอย่างพลังงานทางเลือกที่เหมาะสมกับประเทศไทย ดังนี้

  1. พลังงานลม
  2. 1,840 กิโลเมตร และการก่อสร้างก็มีความเป็นไปได้เนื่องจากไม่ขัดกับกฎกระทรวงฉบับที่ 63 มาตรา 117 แห่งพระราชบัญญัติการเดินเรือแห่งน่านน้ำไทย พ.ศ. 2456 แต่อาจต้องมีการพิจารณาประเด็นเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่สำคัญ เช่น ทัศนียภาพ เสียง นก สัตว์น้ำ และอุบัติเหตุ การใช้ประโยชน์ด้านท่องเที่ยว อย่างไรก็ตามจากการศึกษาที่ผ่านมานั้น ฟาร์มกังหันลมที่มีการจัดการที่เข้าใจและมีประสิทธิภาพจะไม่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและการใช้ประโยชน์ของชุมชนแต่อย่างไร ดังนั้นการผลิตกระแสไฟฟ้าจากฟาร์มกังหันลมทั้งบนบกและในทะเลที่ได้จากพลังงานลมนั้นมีความเหมาะสมกับประเทศไทยเพราะเป็นพลังงานสะอาดและยังเป็นมิตรกับชุมชนได้เป็นอย่างดี (ธนัญชัย ลีภักดิ์ปรีดา, 2559)
  3. พลังงานน้ำ

          พลังงานน้ำเป็นพลังงานหมุนเวียนที่สะอาดที่เหมาะสมสำหรับนำมาเป็นพลังงานทดแทนในพื้นที่ภาคใต้ เนื่องจากภาคใต้มีฝนตกชุก มีเทือกเขาและป่าต้นน้ำที่สำคัญหลายแห่งช่วยดูดซับน้ำไว้ และมีพื้นที่มีความลาดชันสูงเหมาะสำหรับนำพลังงานน้ำมาผลิตกระแสไฟฟ้า แต่เนื่องจากการสร้างโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่นั้นจะมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเนื่องจากเป็นพื้นที่ป่าต้นน้ำ ดังนั้นทางเลือกที่อาจเป็นไปได้ คือ การสร้างเป็นโรงไฟฟ้าขนาดเล็ก เพราะบางหมู่บ้านนั้นยังไม่มีไฟฟ้าใช้ จึงมีผลกระทบเชิงบวกมากกว่าเชิงลบที่เกิดขึ้นกับสิ่งแวดล้อมน้อยมาก โดยเฉพาะชุมชนที่อาศัยอยู่โดยรอบเทือกเขาต่างๆของพื้นที่ภาคใต้ เพื่อเป็นการแก้ปัญหาพลังงานขาดแคลนในอนาคต โดยในการสร้างโรงไฟฟ้าชุมชนนั้นหากต้องการให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนไม่เกิดข้อร้องเรียนจากชุมชน จะต้องอาศัยกระบวนการให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินการ ร่วมกับการสนับสนุนในเรื่องบุคลากร ความรู้ และงบประมาณจากหน่วยงานของรัฐ หน่วยงานท้องถิ่น ผ่านการประชุมภาคีเครือข่ายต่างๆ เพื่อผลักดันให้เกิดชุมชนที่เข้มแข็ง  โดยให้ชุมชนเป็นแกนกลางในการร่วมมือรักษาป่าต้นน้ำ ทำให้มีน้ำที่อุดมสมบูรณ์มาผลิตกระแสไฟฟ้าได้ เมื่อขายไฟฟ้าได้ต้องมีการบริหารจัดการโดยวิสาหกิจชุมชนกระจายรายได้ให้กับชุมชน และนำกำไรส่วนหนึ่งแบ่งปันให้กับกองทุนเพื่ออนุรักษ์ป่าต้นน้ำต่อไป หากนำแนวคิดที่ได้นี้ไปปฏิบัติได้สำเร็จจะสามารถก่อให้เกิดประโยชน์อย่างมาก โดยสามารถแก้ปัญหาป่าไม้ถูกทำลาย ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ภัยพิบัติ แผ่นดินถล่ม น้ำท่วม ภัยแล้ง การขาดแคลนพลังงาน และปัญหาภาวะโลกร้อน ร่วมไปด้วย (พะยอม รัตนมณี, 2559)

  1. พลังงานชีวมวล

เป็นพลังงานทดแทนที่มีศักยภาพมากที่สุดชนิดหนึ่งของประเทศไทยในด้านการผลิต เนื่องจากมีสภาพแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสมในการผลิตพืช รวมทั้งมีความเชี่ยวชาญและองค์ความรู้ในการผลิตและเพิ่มผลผลิตพืชได้เป็นอย่างดี เนื่องจากชีวมวลที่เป็นเศษเหลือจากภาคการเกษตรกรรมนั้นมีความเสี่ยงอย่างมากทั้งด้านปริมาณและราคา จึงจำเป็นต้องมีการวางแผนในการจัดหาชีวมวลหลายๆชนิด เพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบแบบผสมผสานกัน รวมทั้งหาแนวทางในการผลิตพืชพลังงานต่างๆ เพื่อให้มีปริมาณเพียงพอต่อการใช้ประโยชน์ โดยเฉพาะเพื่อเป็นเชื้อเพลิงทางเลือกในการผลิตกระแสไฟฟ้า ซึ่งต้องมีการบริหารจัดการวางแผนให้มีวัตถุดิบที่เพียงพอตลอดอายุโครงการ โดยควรส่งเสริมการผลิตชีวมวลจากไม้โตเร็ว เป็นแนวทางหนึ่งที่จะทำให้การจัดหาชีวมวลเป็นไปอย่างยั่งยืน มีวัตถุดิบที่มีคุณภาพ มีความสม่ำเสมอ ซึ่งจะส่งผลต่อประสิทธิภาพในการผลิตพลังงาน แต่ต้องคำนึงถึงพื้นที่ที่เหมาะสมและมีศักยภาพอย่างแท้จริง และไม่ทำให้เกิดผลกระทบต่อพื้นที่การผลิตอาหาร ต่ออุตสาหกรรมอื่นๆ ในพื้นที่ รวมทั้งต้องคำนึงความคุ้มค่าและผลตอบแทนสำหรับเกษตรกรเจ้าของพื้นที่ที่จะนำมาปลูกไม้โตเร็ว ลักษณะของไม้โตเร็วที่ควรนำมาปลูก ควรมีคุณสมบัติในการให้ผลผลิตต่อพื้นที่สูง มีความหนาแน่นไม้สูง ปริมาณขี้เถ้าต่ำ ปริมาณลิกนินสูง ซึ่งจะส่งผลให้มีค่าความร้อนสูง ทนต่อโรคและแมลง เติบโตได้ดีในพื้นที่ดินเสื่อมโทรม มีความสามารถในการแตกหน่อดี ขยายพันธุ์ได้ง่าย สามารถปลูกร่วมกับพืชเกษตรอื่นในระบบวนเกษตรได้ ได้แก่ ยูคาลิปตัส กระถินณรงค์ กระถินเทพา กระถินยักษ์ สนประดิพันธ์ เสม็ดขาว และไผ่ ซึ่งจำเป็นต้องศึกษา ระยะเวลาการปลูกและสภาพดินให้มีความเหมาะสมกับพืชแต่ละชนิด โดยประโยชน์ของการปลูกไม้โตเร็วนอกจากจะสามารถผลิตพลังงานไฟฟ้าได้ ยังสร้างประโยชน์อื่นๆได้อย่างมหาศาล ได้แก่ สามารถสร้างผลผลิตและรายได้จากพื้นที่เสื่อมโทรม ช่วยปรับปรุงดิน ฟื้นฟูระบบนิเวศ เพิ่มพื้นที่สีเขียวช่วยดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ป้องกันการชะล้างพังทลายของดิน สร้างทางเลือกในการปลูกพืชให้หลากหลาย ลดปัญหาการแข่งขันด้านราคา และลดปัญหาการผลิตพืชเศรษฐกิจที่รัฐต้องเข้ามาช่วยเหลือ อย่างไรก็ตามต้องมีการจัดการให้เหมาะสมเพราะอาจนำปัญหาโรคแมลงสะสมและเกิดผลกระทบกับสวนไม้โตเร็วในพื้นที่ข้างเคียง และควรสร้างความเข้าใจให้กับเกษตรกรเกี่ยวกับผลผลิตที่เกิดขึ้นที่อาจจะน้อยกว่าเนื่องจากปลูกในพื้นที่เสื่อมโทรม เพื่อลดการต่อต้านที่เกิดจากความไม่เข้าใจของเกษตรกรได้ (มะลิวัลย์ หฤทัยธนาสันติ์, 2559)

 

เมื่อวันที่ : 26 มิถุนายน 2560
    

ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่าน :


ข้อมูลสมาชิก
ชื่อผู้ใช้ : * เฉพาะ a-z , 0-9
รหัสผ่าน : *
ยืนยันรหัสผ่าน : *


ข้อมูลส่วนตัว
บัตรประจำตัวประชาชน : * เฉพาะตัวเลขเท่านั้น
สถานะ :
คำนำหน้าชื่อ :
ชื่อ :
นามสกุล :
วันเดือนปีเกิด : * เลือกวันเดือนปีเกิด
ที่อยู่ :
E-mail : *
รูปภาพประจำตัว :


ข้อมูลสมาชิก
ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่านเก่า :
รหัสผ่านใหม่ :
ยืนยันรหัสผ่าน :


ข้อมูลส่วนตัว
บัตรประจำตัวประชาชน :
สถานะ :
คำนำหน้าชื่อ :
ชื่อ :
นามสกุล :
วันเดือนปีเกิด :
ที่อยู่ :
E-mail :
รูปภาพประจำตัว :