เปลี่ยนภาษา :
   หน้าหลัก บทความวิชาการ

เครือหมาน้อยวุ้นธรรมชาติอาหารสุขภาพ

เครือหมาน้อย (Cissampelos pareira L. var. hirsuta (Buch. ex DC.) Forman.) หรือมีชื่อท้องถิ่นว่า กรุงเขมา (กลาง นครศรีธรรมราช) หมอน้อย (อุบลราชธานี) ก้นปิด (ตะวันตกเฉียงใต้) ขงเขมา พระพาย (ภาคกลาง) เปล้าเลือด (แม่ฮ่องสอน) สีฟัน (เพชรบุรี) เป็นต้น จัดอยู่ในวงศ์ Menispermaceae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับบอระเพ็ด มีลักษณะเป็นไม้เถาเลื้อย เนื้อไม้แข็งมีขนนุ่มสั้นปกคลุมหนาแน่นตามเถา กิ่ง ช่อดอก และใบ ไม่มีมือเกาะ มีรากสะสมอาหารใต้ดิน ใบเป็นใบเดี่ยวมีหลายรูป เช่น รูปหัวใจ รูปกลม รูปไต หรือรูปไข่กว้าง ก้นใบปิด ออกแบบสลับ ปลายใบส่วนมากมนหรือเรียวแหลม โคนใบกลมตัด หรือเป็นรูปหัวใจ ขอบใบเรียบ เนื้อบางคล้ายกระดาษ มีขนนุ่มสั้นกระจายทั้งหลังใบและท้องใบ ใบเมื่อยังอ่อนจะมีขนอ่อนนุ่มปกคลุมอยู่ทั้งสองด้านและตามขอบใบ แต่จะร่วงไปเมื่อใบแก่ เส้นใบออกจากโคนใบรูปฝ่ามือ ขนนุ่มสั้น หรือเกือบเกลี้ยงติดที่โคนใบ ปลายใบแหลมหรือเป็นติ่งหนาม ดอกออกเป็นช่อกระจุกสีขาว ขนาดเล็ก ดอกแยกเพศและอยู่ต่างต้นกัน เรียงแบบช่อเชิงหลั่น ผลทรงกลมรีอยู่ตรงปลาย เมื่อสุกสีน้ำตาลแดง เมล็ดโค้งงอรูปพระจันทร์ครึ่งซีก ผิวขรุขระ มีรอยแผลเป็นของก้านเกสรเพศเมียติดอยู่ด้านข้าง มีขนสั้นนุ่ม ขยายพันธุ์โดยการใช้เมล็ดหรือเหง้า ออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงธันวาคม ประเทศไทยพบในป่าดิบ ป่าผลัดใบ และป่าไผ่ ตามริมแม่น้ำลำธาร ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงใต้ ภาคกลาง และภาคตะวันตกเฉียงใต้

เครือหมาน้อย มีฤทธิ์เป็นยาเย็นจึงมีสรรพคุณตามตำรายาพื้นบ้านในการบรรเทาอาการร้อนใน ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ เป็นต้น นอกจากสรรพคุณทางยาแล้วเราสามารถนำหมาน้อยมาปรุงแต่งเป็นอาหารรสอร่อยได้อีกด้วย เครือหมาน้อยสามารถนำมาทำเป็นวุ้นได้เพราะในใบมีสารเพคติน (Pectin) ธรรมชาติถึงร้อยละ 30 สารเพคตินนี้จะเป็นพวกเดียวกับวุ้นในเม็ดแมงลัก ซึ่งเพคตินจะมีคุณสมบัติในการพองตัวอุ้มน้ำเป็นการเพิ่มกากอาหารให้ลำไส้ ช่วยในการขับถ่าย ลดระยะเวลาของอุจจาระที่ตกค้างอยู่ในลำไส้ เป็นการลดปัจจัยหรือความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ ทั้งยังลดการดูดซึมของน้ำตาลและไขมัน จึงเหมาะที่จะใช้เป็นอาหารของผู้ป่วยเบาหวานและคอเลสเตอรอลในเลือดสูงได้ดี แต่มีข้อควรระวัง คือ ไม่ควรใช้ในคนท้อง

วิธีการทำอาหารจากเครือหมาน้อย มีขั้นตอนและวิธีดังนี้ เลือกใบเครือหมาน้อยสีเขียวเข้มที่โตเต็มที่แล้วประมาณ 10-20 ใบ ล้างให้สะอาดแล้วนำมาขยี้กับน้ำสะอาด 1 ถ้วย เมื่อขยี้จนได้น้ำสีเขียวเข้มให้กรองเอากากใบเครือหมาน้อยออก หากต้องการให้เครือหมาน้อยเกิดเป็นวุ้นได้เร็วขึ้นต้องผสมกับน้ำที่คั้นจากใบย่านาง เพราะในใบย่านางจะมีเกลือแร่อยู่จำนวนหนึ่งที่ทำให้เกิดเป็นวุ้นได้เร็วขึ้น เช่นเดียวกับการใส่น้ำปลา น้ำปลาร้า หรือเกลือ ช่วยทำให้เกิดวุ้นได้ดีเช่นกัน จากนั้นนำน้ำวุ้นที่ได้ปรุงรสตามชอบ หากต้องการรับประทานเป็นของคาวก็เติมพริกป่น ปลาป่น เนื้อปลาต้มสุก หัวหอม น้ำปลา ข้าวคั่ว ใบหอม และผักชีหั่น หรือถ้าต้องการรับประทานเป็นของหวาน อาจคั้นน้ำใบเตยใส่เพิ่มลงไป ตั้งทิ้งไว้อีกประมาณ 4-5 ชั่วโมง น้ำคั้นจะจับตัวเป็นก้อนเหมือนวุ้น มักเรียกว่า วุ้นหมาน้อย แล้วเติมน้ำหวานหรือน้ำตาลลงไป รับประทานเป็นอาหารว่างที่ทั้งอร่อยและมีประโยชน์ทางยาอีกด้วย

 

เอกสารอ้างอิง

1. ฐานข้อมูลคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. ออนไลน์. [เข้าถึงเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2560] เข้าถึงได้จาก: http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=146.

2. สุภาภรณ์ ปิติพร. บันทึกของแผ่นดิน ๑ หญ้า ยา สมุนไพร ใกล้ตัว. ปราจีนบุรึ: มูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร; 2552.

เมื่อวันที่ : 22 สิงหาคม 2560
    

ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่าน :


ข้อมูลสมาชิก
ชื่อผู้ใช้ : * เฉพาะ a-z , 0-9
รหัสผ่าน : *
ยืนยันรหัสผ่าน : *


ข้อมูลส่วนตัว
บัตรประจำตัวประชาชน : * เฉพาะตัวเลขเท่านั้น
สถานะ :
คำนำหน้าชื่อ :
ชื่อ :
นามสกุล :
วันเดือนปีเกิด : * เลือกวันเดือนปีเกิด
ที่อยู่ :
E-mail : *
รูปภาพประจำตัว :


ข้อมูลสมาชิก
ชื่อผู้ใช้ :
รหัสผ่านเก่า :
รหัสผ่านใหม่ :
ยืนยันรหัสผ่าน :


ข้อมูลส่วนตัว
บัตรประจำตัวประชาชน :
สถานะ :
คำนำหน้าชื่อ :
ชื่อ :
นามสกุล :
วันเดือนปีเกิด :
ที่อยู่ :
E-mail :
รูปภาพประจำตัว :